“SİYASETİN OYUNCAĞI YOX, OYUNÇUSU OLMALIYIQ”

Böyük Resuloğlu: “Bizim xeta etmeye artıq haqqımız yoxdur”

Güney Azerbaycanda geden herekat ve onun problemleri Azerbaycanın siyasi ve metbu dairelerinin müzakiresindedir. Xüsusile, bu günlerde İİR rehberliyinin İranda yaşayan qeyri-fars milletlerin öz ana dilinde tehsil almasına qadağa qoyub. Bu ve diger meseleler haqqında Dünya Azerbaycanlılarının Haqlarını Müdafie Komitesinin başqanı Böyük Resuloğlu ile söhbetleşdik.

- Son zamanlar Dünya Azerbaycanlılarının Haqlarını Müdafie Komitesinin fealiyyetinin azaldığını söyleyirler. Bu fikre münasibetiniz necedir?

- Melum olduğu kimi, Azerbaycan Milli Herekatı bu gün xoşbextlikden bizim ireli sürdüyümüz fikirler esasında gedir. Bunu ise verdiyimiz elamiyye, yazı ve müsahibelerden de görmek mümkündür. Mentiq dairesinde milletin heqiqi menada menafeyini qorumaq tefekkürü hem Güney, hem Quzey, hem de xaricde beyenilmişdir. Bu gedişat ise bizim üçün böyük sevinc qaynağıdır. Elece de sistemli çalışmanın müsbet neticesidir. Ancaq heç kime sirr deyil ki, planlı çalışmalarda zaman ve mekan baxımından davamlı olaraq eniş-yoxuşların olması da qaçılmazdır. Azerbaycan problemiyle bağlı bütün fealiyyetlerde özümüzü şerik gördüyümüz üçün eslinde fealiyyetimiz deyil, milletimizin balaları milli meselemizde daha çox iştirak etdiyinden yükümüz azalıb.

- Tehran rejimi Güney Azerbaycanda fealiyyet gösteren milli qüvvelere qarşı tezyiqini artırır. Buradan da xaricdeki uyğun qüvvelerin onları daha çox müdafie etmesi zerureti yaranır. Sizce, xaricdekiler bu vezifeni yerine yetire bilirlermi?

- Bu gün biz güneyde milli medeni varlığımızla savaşa girmiş qüvvelerle mübarize aparırıq. Biz beynelxalq hüquq çerçivesinde, qanuni olaraq, BMT-nin beyannameleri esasında milli haqlarımızı teleb etmeyimize baxmayaraq, ağır tezyiqlere meruz qalırıq. Danışanın dilini kesir, zindana salırlar. Heqiqeten de ağır bir heyat sürürük. Bunlar azmış kimi, Tebrizde çıxan “Exter” qezetinin son sayında yazıldığına göre, İran Medeni İnqilab Şurası ölkede yaşayan xalqların ana dilinde tehsil almasına qadağa qoyub.

Cereyan eden hadiseler gösterir ki, bizi birdefelik mehv etmek üçün açıq ve ya gizli planlar hazırlanır. Bele bir veziyyetde bir terefden ayıq-sayıq olmalıyıq, o biri terefden ise daxilde ve xaricde el-ele verib, birlik, beraberlik içerisinde daha sistemli ve daha çox çalışmalıyıq. Elbette, xaricdeki qüvvelerin, xüsusile, Avropa ve Amerikadakı dostlarımızın en başlıca vezifesi daxildeki mübarizeni müdafie edib, onun sesini dünyaya çatdırmaqdır. Avropa ve Amerikadakı dostlarımız bu meseleyle o qeder meşğul olmalıdır ki, daxildeki mübarizler özleri bu funksiyanı yerine yetirmek ehtiyacını hiss etmesinler.

- Bu günkü mürekkeb durumda çıxış yolunu nede görürsünüz? Hadiselerin inkişafı gösterir ki, veziyyet daha da mürekkebleşmeye doğru gedir. Hansı taktikaları teklif edirsiniz?

- Bir milletin, özü de bizim kimi her neyi varsa dağılmış milletin problemleri bu sadelikde hell olunmaz. Proqramlaşdırılmış, planlı iş görmeyi qebul etmeliyik. Ne bu gün, ne de gelecekde bizim o qeder gücümüz olmayacaq ki, hem bir-birimizle vuruşaq, hem de düşmenle savaşaq. Hamımız bunu başa düşmeliyik. Başqa sözle ambisiyalarımızı cilovlayıb birge çalışmağa mehkumuq. Demokratiyasız birlik ola bilmez. Modern düşünceyle, demokratiya medeniyyetini qavramaqla, bir çox çetinlikleri rahatlıqla aşa bilerik. Bir terefden de Güney Azerbaycan ve orada geden herekatın mahiyyetini, gerçeklerini yaxşı bilmeliyik. Bundan ötrü de yüksek seviyyeli Azerbaycan Araşdırma Merkezi yaradılmalıdır. Fikrimce, bunun bünövresi mövcuddur. Çünki bü yönde fealiyyet gösteren neçe bele araşdırma qrupu var. Bunların bir araya gelib uyğun müessise yaratması mümkündür. Meselen, ele Milli Elmler Akademiyasında bu işleri çox böyük uğurla heyata keçirmek olar. Qaranlıq dama girmek xetadır. Her mesele deqiq araşdırılıb-aydınlaşdırılmalıdır. Tarixdeki sehvlerimizi bir daha tekrar etmemeliyik.

- Tehran rejimi Azerbaycan meselesiyle meşğul olan güneylilere “pantürkist” adı verir. Buna münasibetiniz necedir?

- Bu da ezib-eritmek üsullarının başqa bir taktikasıdır. Yurdu parçalanmış, varlığı inkar edilmiş, qollarına zencir vurulmuş, tarixi tehrif edilmiş, tehqirlere meruz qalmış, diline qıfıl vurulmuş bir milletin mezlum balalarından “pantürkist” olarmı?! Biz heç bir milletden üstün olmadığımız kimi, başqalarından da aşağı deyilik. Bütün milletlerin, xüsusen menteqede yaşayan xalqların arasında kin ve nifret deyil, dostluq ve barış yaratmaq isteyirik. Ancaq bundan ötrü milletlerin hamısı bir-birinin haqqını, hüququnu tanımalıdır. Biz hüquqlarımızın tapdanmasına dözmeyeceyik. Axıradek haqq ve heqiqetin, edaletin berqerar olunmasına qetiyyetle çalışacağıq.

- Dünyanın yeni düzeni ve qloballaşma siyaseti Azerbaycan Milli Herekatına nece tesir edecek?

- Bizim xeta etmeye artıq haqqımız yoxdur. Çünki bu defe de sehv etsek, birdefelik mehv ola bilerik. Melum olduğu kimi, Amerikada 2 milyona yaxın iranlı mühacir yaşayır. Şahın oğlu Rza Pehlevi şiddetle tebliğ olunur. Mehemmedrza şah Pehlevinin zamanında İranda her il 50 min amerikalı çalışırdı. Onlarınsa ekseriyyetinin hemin rejime simpatiyası hele de qalmaqdadır. Bütün bunlar diqqetle nezere alınmalıdır. Doğrudur, dövletlerin menafeyi bunların hamısından ötedir. Ancaq gerçekleri görüb, durumu doğru deyerlendirmeliyik. Böyük siyasetler üçün neyin lazım olduğunu bilmeyimiz gerekdir. Siyasetin oyuncağı yox, oyunçusu olmalıyıq. Pişeveri ve Azerbaycan Milli Hökumetinin başına açılan oyunları unutmamalıyıq. Bu yerde tarixden daha bir yaddaşı xatırlatmaq isteyirem. 200 il önce Kerimxan Zendinin Şirazdakı zindanından sağ-salamat qurtulmuş, Bütöv Azerbaycan Dövleti qurmaq fikrine düşen Urmu (Güney Azerbaycanda Urmiyanı bele adlandırırlar - S.) xanı Mehemmedqulu xan Efşar Feteli şahın qoşununu Qezvinde meğlub edenden sonra Tehrana doğru herbi yürüş edirmiş. Bu zaman Urmuda Seyid Yaqub adlı birisi xanın qardaşıoğlunu emisine qarşı çevrilişe teşviq edir. Bu sebebden de Mehemmedqulu xan Efşar Tehran seferini yarımçıq qoyub, Urmiyaya qayıtmağa mecbur olur. Bundan istifade eden Feteli şah ordusunu toparlayıb, Tebrize yürüş edir ve oranı alır. Azerbaycan xanlarını ise Urmu xanından uzaqlaşdırmağa nail olur. Neticede Mehemmedqulu xan Efşar öz hedeflerine çata bilmir. Bu tarixi faktı ona göre getirdim ki, sonralar deqiq araşdırmalar neticesinde Seyid Yaqubun ingilislere işlediyi melum olub. Dünyada geden qlobal siyasetin ve bölgedeki durumun Güneye tesiri inkaredilmezdir. Ancaq bizi daha çox düşündüren mesele Şimali Azerbaycanın herterefli inkişafı, Cenubi Azerbaycanın milli oyanışıdır. Her hansı gözlenilmez hadise baş verse, ondan milli menafeyimiz namine faydalanmaq üçün bir-birimize dözümlülük gösterib, hörmet etmeliyik.

Sedreddin SOLTAN